Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi’nin gümrük kapılarında ASYCUDA (Automated System for Customs Data) sistemine geçmemesinin ihracatçıları ciddi mağduriyete uğrattığını açıkladı.
Kadooğlu, sistemin uygulanmaması nedeniyle ihracatçıların para transferlerinde serbest piyasa kuru üzerinden işlem yapmak zorunda kaldığını ve bu durumun yaklaşık yüzde 12 oranında net zarara yol açtığını belirtti.
“RESMİ KUR 1320 DİNAR, SERBEST PİYASA 1480 DİNAR”
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından geliştirilen ve dünya genelinde 108 ülke tarafından kullanılan ASYCUDA sisteminin, gümrük işlemlerini dijital ortamda ve resmi kurla yürütmeyi sağladığını hatırlatan Kadooğlu, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Kuzey Irak’ta ASYCUDA sistemi yürürlükte olmadığı için ihracatçılarımız 1480 dinar olan serbest piyasa kuru ile işlem yapmak zorunda kalıyor. Irak genelindeki sınır kapılarında yüzde 75 oranında uygulanan sistem, sadece Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi kontrolündeki kapılarda uygulanmıyor. Bu da resmi dolar kurundan (1320 dinar) yararlanma hakkını ortadan kaldırıyor ve doğrudan yüzde 12’lik bir kayıp anlamına geliyor.”
“TEKNIK ENGEL YOK, KARAR ALINMASI GEREKİYOR”
Kadooğlu, sorunun teknik değil idari bir engelden kaynaklandığını vurgulayarak, “Yaptığımız görüşmelerde teknik bir uyuşmazlık bulunmadığını öğrendik. Kuzey Irak merkezli 25’ten fazla şirket halihazırda ASYCUDA üzerinden işlem yapıyor ve malları bölgesel yönetimin dışındaki kapılardan sorunsuz geçiyor. Sorun, Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi’nin sınır kapılarında sisteme geçilmesi yönünde karar almamasıdır. Bu karar alındığında iki ülke arasındaki ticarette elektronik sistem devreye girecek ve mağduriyet sona erecek” dedi.
“HAVALE DURURSA MAKAS DAHA DA AÇILIR”
Başkan Kadooğlu, Irak Merkez Bankası’nın 1 Ocak 2026 öncesi gelen malların havalelerinin yapılması gerektiğini söylediğini, ancak Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün ASYCUDA sistemine geçilmediği sürece hiçbir havale yapılmayacağını belirttiğini aktardı ve “Ürünlerini Irak Merkez Bankası kuru üzerinden satan firmalar, havalelerin durması nedeniyle serbest piyasa kurundan döviz almak zorunda kalıyor ve yüzde 12 oranında net zarar ediyor. Serbest piyasadaki talep arttıkça bu makasın daha da açılacağından endişe ediyoruz” diye konuştu.
BASRA VE ÜRDÜN KAPILARINDA SORUN YOK
Kadooğlu, Basra ve Ürdün kapılarından giren ürünlerin havalelerinde sorun yaşanmadığını belirterek, en büyük mağduriyetin Türk ihracatçıların yaşadığını söyledi. Sorunun çözümü için Irak Merkez Bankası ve ilgili makamlarla görüşmelerin devam ettiğini ifade eden Kadooğlu, “Bölge ihracatçılarının para transferlerini kolaylaştırmanın ve ticaretin sürdürülebilirliğinin tek yolu sınır kapılarında ASYCUDA sistemine geçilmesidir” dedi.
Celal Kadooğlu, Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi’ne çağrısını yineleyerek, Gaziantepli ihracatçıları da etkileyen sistemin bir an önce uygulanmasını ve ihracatçıların mağduriyetinin giderilmesini talep etti.
