İstanbul Rumeli Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Dyt. Pınar Kural Enç, artan gıda fiyatları ve ekonomik dalgalanmalara rağmen sağlıklı beslenmenin doğru planlama ve bilinçli tercihlerle sürdürülebileceğini vurguladı.
Beslenme biliminin, dengeli bir diyetin pahalı ürünlere bağlı olmadığını gösterdiğini belirten Dr. Dyt. Pınar Kural Enç, besin yoğunluğu kavramının temel dayanak olduğunu ifade etti.
BESİN YOĞUNLUĞU: FİYAT DEĞİL, DEĞER ÖNEMLİ
Dr. Dyt. Kural Enç, “Bir gıdanın içerdiği vitamin, mineral, lif ve protein miktarı onun gerçek değerini belirler” diyerek kuru baklagiller, bulgur, yulaf, mevsim sebzeleri ve yumurtanın hem düşük maliyetli hem de yüksek besleyici değere sahip olduğunu belirtti.
EKONOMİK TABAK MODELİYLE BİLİMSEL DENGE
Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği ekonomik tabak modeli, her bütçeye uygun dengeli beslenme sunuyor. Modelde tabağın yarısını mevsim sebzeleri, diğer yarısını tahıllar ve ekonomik protein kaynakları oluşturuyor. Kural Enç, “Kış sebzeleri yüksek lif ve antioksidan içerikleriyle tokluk hissini uzatır; bulgur ve tam tahıllar enerji dengesini sağlar. Kuru baklagiller, yumurta, yoğurt veya tavuk gibi protein kaynakları maliyeti düşük ama biyolojik değeri yüksek besinlerdir” diye konuştu.
İSRAFI AZALT, SAĞLIĞI ARTIR
FAO verilerine göre Türkiye’de gıda israfının büyük kısmı sebze ve meyvelerde yaşanıyor. Dr. Dyt. Kural Enç, yemeklerin önceden planlanması, saklama kapları kullanılması ve haftalık menü hazırlanmasının maliyeti düşürdüğünü ve sağlıklı beslenmeyi kolaylaştırdığını vurguladı.
PAHALI BESİNLERE UYGUN FİYATLI ALTERNATİFLER
Dr. Dyt. Pınar Kural Enç, pahalı gıdaların yerine aynı besin değerini sunan ekonomik alternatifleri şöyle sıraladı:
Somon yerine sardalya veya uskumru: Omega-3 alımını korur, sardalya ayrıca kalsiyum açısından zengin.
Avokado yerine zeytinyağı ve mevsim yeşillikleri: Tekli doymamış yağ asitleri ve lif sağlar.
Badem/ceviz yerine ay çekirdeği veya kabak çekirdeği: E vitamini, magnezyum ve sağlıklı yağ; kabak çekirdeği çinko avantajı sunar.
Beyaz pirinç yerine bulgur: Lif, B vitamini ve mineral içeriğini artırır.
Kırmızı et yerine kuru baklagil + yumurta: Aminoasit kalitesini yükseltir, lif, folat ve demir alımını destekler.
Füme et/işlenmiş ürünler yerine haşlanmış yumurta veya yoğurt: Daha düşük sodyum, yüksek biyolojik değerde protein sağlar.
FİYAT DEĞİL, BESLEYİCİLİK ÖNEMLİ
Dr. Dyt. Kural Enç sözlerini şöyle tamamladı: “Önemli olan yalnızca besinlerin fiyatı değil, besleyici değer–fiyat dengesidir. Bilinçli tercihlerle hem hane bütçesini korumak hem de toplumun genel sağlık düzeyini desteklemek mümkündür.”
