İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Gaziantep Şube Başkanı Burkay Güçyetmez, 6 Şubat depremleri sonrası başlayan yargılama süreçlerine ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. Güçyetmez, binaların zemin katına ve taşıyıcı sisteme yapılan her müdahalenin sistemi bozacağını ve binayı zayıflatacağını belirterek, “Binaya izinsiz olarak sonradan yapılan müdahalenin sorumlusu mühendisler değildir” dedi.
KOLON KESMEK KADAR TEHLİKELİDİR
Depremlerin afete dönüşmemesi için uyarılarına devam eden Güçyetmez, deprem yargılamalarında binaya sonradan yapılan müdahalelerin mutlaka dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak, “Bir binanın güvenliği, taşıyıcı sistemin bütünlüğüne bağlıdır. Zemin katta yapılan her müdahale; duvar kaldırma, asma kat ekleme, kiriş yapmama veya kaldırma, betonarme perde duvar, kolon veya kirişte boşluklar açma yapının dengesini bozar. Bu eylemler, kolon kesmek kadar tehlikelidir” ifadelerini kullandı.
SORUMLULUK MÜDAHALEYİ YAPANA AİTTİR
Başkan Güçyetmez, 6 Şubat depremlerinin yarattığı yıkımda sorumluluğu bulunan herkesin yargılanması gerektiğini söylemeye devam edeceklerini hatırlatarak sözlerini şöyle sürdürdü: “Adil bir yargılanma olmaz ve gerçek sorumlular yargı önüne çıkmazsa benzer acıları yaşamaya devam ederiz. Bu nedenle zemin katta veya taşıyıcı sisteme yapılan müdahale iddiaları, yargılamaların sağlıklı ve adil yürütülebilmesi açısından özel önem taşımaktadır. Taşıyıcı sistemin herhangi bir bileşenine yapılan müdahale, yük aktarım zincirini değiştirir ve sistemin davranışını öngörülemez hale getirir. Zemin katta yapılan duvar kaldırma, asma kat ekleme, konsol kirişlerin kaldırılması ya da tesisat geçişi sırasında kolon-kirişlere verilen zarar, kolon kesmek kadar tehlikelidir. Bu müdahaleler, yapının rijitliğini azaltır, yük dağılımını bozar ve deprem kuvvetlerine karşı koyma kapasitesini düşürür. Teknik olarak bozulmuş taşıyıcı sistemin tasarlandığı haline göre davranması beklenemez; bu nedenle hukuki sorumluluk da artık müdahaleyi yapanlara aittir.”
ZEMİN KAT DUVARLARININ KALDIRILMASI VE SONUÇLARI
Güçyetmez, zemin kat duvarlarının kaldırılmasının yanal rijitlik dağılımında dengesizlik yarattığını, dolgu duvarların yalnızca bölme unsuru değil, çerçevenin rijitliğine katkı sağlayan elemanlar olduğunu vurguladı. Duvarların kaldırılması durumunda zemin katın üst katlara göre çok daha fazla ötelenmesine neden olduğunu ve “yumuşak kat” oluşabileceğini belirtti. Akademik çalışmalara da atıf yapan Güçyetmez, duvarların kaldırılmasıyla rijitliğin yüzde 30-40 oranında azalabildiğini, doğal titreşim periyotlarının uzadığını ve hasarın zemin katta başladığını ifade etti.
ASMA KAT, KONSOL KIRIŞLER VE KOROZYON TEHLİKESİ
Asma kat ilavesinin kolonların serbest yüksekliğini azaltarak “kısa kolon etkisi” oluşturduğunu, bunun da kesme kuvvetini iki kata kadar artırabileceğini söyleyen Güçyetmez, kapalı çıkmalardaki konsol ve alın (bayrak) kirişlerinin yapılmaması ya da sonradan kaldırılmasının moment aktarımını kestiğini ve sistemin sürekliliğini bozduğunu belirtti.
Tesisat geçişleri sırasında kolon, kiriş veya döşemelere açılan deliklerin kesit kaybı ve donatı zedelenmesine yol açtığını vurgulayan Güçyetmez, korozyon hasarının da taşıyıcı elemanlarda ciddi zayıflamaya neden olduğunu, donatı kesitinin yüzde 10-20 azalmasının bile dayanımı anlamlı ölçüde düşürdüğünü ifade etti.
MEVCUT BİNALAR PERİYODİK DENETLENMELİ
Bugün halen ayakta olan pek çok binada benzer müdahalelerin bulunduğunu kaydeden Güçyetmez, bu durumun ciddi bir risk oluşturduğunu belirtti. Taşıyıcı sistem bütünlüğünü bozan müdahalelerin tespiti ve önlenmesinin yapım sürecinde görev üstlenmiş mühendis ve mimarların değil, bina maliklerinin, idarelerin ve kamu otoritelerinin asli sorumluluğunda olduğunu vurguladı.
Güçyetmez, binaların periyodik olarak denetlenmesinin yaşam hakkının korunması açısından zorunlu olduğunu söyledi.
“MESLEKTAŞLARIMIZIN HUKUKA AYKIRI SORUMLU TUTULMASINA KARŞI DURACAĞIZ”
Başkan Burkay Güçyetmez açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“İMO olarak, meslektaşlarımızın hukuka aykırı biçimde sorumlu tutulmalarına yol açacak eksik ve hatalı değerlendirmelerin karşısında durmaya ve yaşam hakkının korunması için yapılması gerekenleri talep etmeye devam edeceğiz.”
